مشاهیر و مفاخر میانه : استاد اجلی ؛ پدرسبک گلگشت، معمار، خوشنویس، نقاش، شاعر - محمدصادق نائبی
منبع : کتاب مشاهیر و مفاخر میانه

متن شماره 50: مشاهیر و مفاخر میانه : استاد اجلی ؛ پدرسبک گلگشت، معمار، خوشنویس، نقاش، شاعربازدید کننده : 2679 نفر

استاد قربانعلي اجلّي فرزند محمدعلي، خطّاط و نقاش برجسته کشور و شاگرد استاد ميرخاني در بهمن ماه سال 1318 در شهر ميانه ديده به جهان گشود.

استاد قربانعلی اجلی پدر سبک گلگشت معمار خوشنویس نقاش و شاعر

 استاد قربانعلی اجلی خالق سبک گلگشت ، معمار، شاعر، نقاش و خوشنویس

پدرش شاعر ترکي سرا و خوشنويس بود و مادرش معلم قرآن. تحصيلات خود را در دبستان فردوسي و دبيرستان پهلوي     ميانه گذراند و در سال 1339 موفق به دريافت ديپلم طبيعي از دبيرستان ايراني ـ فرانسوي رازي تهران شد.

استاد قربانعلی اجلی پدر سبک گلگشت معمار خوشنویس نقاش و شاعر

استاد قربانعلی اجلی در حال خواندن شعر و بنده در منزل آقای حبیب اژدری (شاهد)

 براي تحصيلات دانشگاهي وارد دانشکده هنرهاي تزئيني شده و در سال 1352 موفق به اخذ مدرک کارشناسي ارشد مهندسي معماري شد. ايشان از آن سال بدين سو به تدريس علم و هنر در دانشکده ها و آموزشگاههاي کشور پرداخت.

استاد برجسته خط ايران ، خود به مدت بيست سال براي اساتيدي مانند استاد سيدحسن ميرخاني، استاد سيدحسين ميرخاني و استاد علي اکبر کاوه شاگردي نمود تا بتواند خوشنويسي نادر در خطوط نستعليق و شکسته شود. براي استاد شدن در خطوط نسخ و ثلث، سالهاي طولاني از محضر استاد ابراهيم بوذري و استاد احمد نجفي زنجاني بهره برد. نسخ قرآني را از ميرزا طاهر خوشنويس آموخت، تا اينکه در سال 1376 خود به مقام استادي انجمن خوشنويسان ايران رسيد. او 35 سال است که در انجمن خوشنويسان ايران خط را تا سطوح بالا تدريس مي کند. در همين مدت ايشان علاوه بر تدريس دروس تخصصي رشته مهندسي معماري، ادبيات و هنر را نيز تدريس کرده است.

 استاد قربانعلی اجلی پدر سبک گلگشت معمار خوشنویس نقاش و شاعر

استاد اجلی (سمت چپ) و استاد رامبد صدیف استاد آواز سنتی (سمت راست) در نمایشگاه خط ابداعی آقای حبیب اژدری (شاهد)

 اکنون بسياري از مردم جهان آثار هنري ايشان را در نمايشگاههاي بين المللي ژاپن، انگليس، فرانسه، ايتاليا، کويت، پاکستان، الجزاير، ترکيه و آذربايجان مشاهده کرده اند. هموطنان زيادي هم در نمايشگاههاي داخل کشور از آثار ماندگار استاد بهره برده اند.

با اينکه اجلي، نقاشي چيره­دست و هنرمند بود ولي براي استاد نقاشي شدن، سالهاي سال از محضر اساتيد بنام اين هنر، استاد اسماعيل آشتياني، استاد حسين کاظمي، استاد محسن وزيري، استاد بهزاد، استاد مصيري و استاد محمود اولياء بهره برد.

استعداد بي نظير استاد در نقاشي و تلفيق آن با خطاطي، باعث شد ايشان سراغ طراحي رود. حال نقش آفريني­هاي استاد با طراحي و نقاشي رنگ و روغن واقعاً بي نظير است و هر بيننده اي را به تحيّر وا مي­دارد. او به زيبايي خطاطي را با نقاشي تلفيق کرده است.

استاد اجلي در سال 1343، با تلفيق خط و نقش، سبکي ابداع کرد که به «سبک گلگشت» معروف شد. در اين سبک، طبيعت ظاهراً با نقاشي رسم مي شود اما باطناً با خطاطي و خوشنويسي ترسيم شده است. او در اين روش بوسيله خطاطي، انواع تصاوير را طراحي کرد. اين سبک در رشته هاي دانشگاهي هنر، به نام سبک گلگشت معروف است و پدر اين سبک را استاد اجلي معرفي مي کنند.

در مورد قدرت استثنائي استاد برجسته هنر ايران، کتابها و مقالات بسياري نوشته شده است و از هنرهاي مختلف ايشان به بزرگي ياد کرده­اند ولي در اين ميان، شهريار ايران زمين چه زيبا از پدر سبک گلگشت تجليل مي کند و او را «شهريار خط و نقش» معرفي مي کند:

فصل هنر را توئي بهار، اجلي
برتر از اين نبود افتخار، اجلي

در غزل و شعر «شهريار» من استم
در خط و نقشي تو شهريار
، اجلي
ذوق سرشار شعري با تخلّص «واثق
» در بند بند اشعارش هويداست. همين ذوق شعري دليلي بود تا خطاطي، نقاشي و طراحي را به درون شعر کشانده و ديوانهاي زيبايي براي اشعار خود و حتي دواوين ديگراني مانند مشفق کاشاني خلق کند.

طرح گلگشت درخت استاد اجلي، جزو شاهکارهاي هنر ايراني و همتراز با مينياتور معروف ظهر عاشوراي استاد فرشچيان است که آنرا در جلد پشتی کتاب مشاهیر و مفاخر میانه نیز آورده ام.

استاد اجلّي اين طرح را در سال 1355 و پس از 18 ماه تکميل کرده است. اين طرح نيز مانند ديگر طرحهاي گلگشت، داراي ظاهري زيبا و نقاشي­گونه و باطني عميق و پرمحتواست. بيننده ظاهراً درخت و عقابي مي بيند اما پس از تعمّق مشاهده مي کند که تمامي اجزاي درخت و حتي پرنده، جملات و اشعار خوشنويسي شده است نه نقاشي شده. اين طرح، هنرهاي نهفته بسياري دارد و آنرا شاهکار سبک گلگشت دانسته­اند.

استاد قربانعلی اجلی پدر سبک گلگشت معمار خوشنویس نقاش و شاعر

سبک گلگشت (گلگشت درخت) شاهکار استاد قربانعلی اجلی

 

اشاره به گوشه اي از باطن پنهان اين طرح مي تواند عظمت اين شاهکار را عيان کند:

ـ هيچ جزئي حتي کوچک از آن، خطوط نامفهوم ندارد و همگي ابيات خطاطي شده­اند.

ـ تناسب و تجانس خوبي بين هر قسمت از طرح با ابيات خوشنويسي شده وجود دارد.

ـ کُنده يا پايه اصلي درخت بر اساس بيت زير است:

برو قوي شو اگر راحت جهان طلبي              که در نظام طبيعت، ضعيف پامال است

ـ شاخ و برگهاي بالاي درخت در حال مناجات با خالق هستي ابيات مناجاتي سنائي غزنوي را مي سرايند. مانند:

ملکا! ذکر تو گــويم، که تو پاکي و خدائي      نروم جز به همان ره که توام راهنمايي

... لب و دندان سنائي همه توحيد تو گويد      مگــر از آتش دوزخ بودش روي رهـائي

ـ با اين بيت، عقابي ساخته است تا مانع از هجوم او به لانه پرندگان شود:

صحبت دوستان غنيمت دان، آنقدر که بتواني

ـ لانه پرنده­اي در بالاي شاخه سمت راست قرار داده شده که مورد حمله عقاب قرار گرفته و پرندگان در آن پنهان شده اند و گويا چاره اي جز ويراني خانه ندارند. پرنده مي­گويد:

هر شاخه اي که زدم باغبان شکست           يارب! کدام شاخ دگر آشيان کنم؟

ـ در شاخه سمت راست لانه، جغدي نشسته است که نماد غم و ماتم است و گويا از حمله عقاب به لانه پرندگان ماتم گرفته است. سازة جغد از اين بيت متعلق به اجلي است:

به بام دل هزاران جغد امشب آشيان دارد      که هر يک بر غم فرداي حسرتزاي من گريد

منبع : کتاب مشاهیر و مفاخر میانه (محمدصادق نائبی) ؛ بخش مشاهیر دانشگاهی و هنری



ا.مختاری(meeanaji )1389/12/12 - 01:03:16
آرزوی سلامتی و طول عمر برایشان داریم.

مَنْ تَعَلَّمْتَ مِنْهُ حَرْفاً صِرْتَ لَهُ عَبْدا (هر كس من از او حرفي بياموزم بنده او شده‌ام)
****************
محمدصادق نائبي: آقاي مختاري باسلام. شما بدون سند حرفي نمي زنيد. اين حديث را من اينگونه نديده ام لطفاً بفرماييد از مولا علي (ع) است؟ خوانده و شنيده ي من اين است: مَن عَلّمَني حَرفَاً فَقَدصَيّرَني عَبداً
****************
مختاری : بله. برای کم شدن زحمت تایپ دنبال حدیث گشتم یک مطلبی دیدم که در مورد سندیت حدیث منتسب به امام بحث کرده بود. این حدیث و احادیث مشابه را دیدم. این حدیث را هم از پیامبر اکرم (ص) دانسته بودند و آن را از امام. آقای نائبی حقی همانند استاد و معلم بر همشهریان دارند، حتی اگر تنها فعالیتشان برای میانه تنها اثرشان کتاب ((میانه)) شان باشد.


مهدی چهره : 1389/12/12 - 08:48:11
سلام آقای نائبی معنیه مَن عَلّمَني حَرفَاً فَقَدصَيّرَني عَبداً چیه؟
*****************
محمدصادق نائبي: اميرالمؤمنين علي (ع) در كمال تواضع در مقابل معلم مي فرمايند: «مَنْ عَلَّمَني حَرْفاً فَقَدْ صَيَّرَني عَبْداً» يعني كسي كه به من يك حرف آموخت مرا عبد خويش كرد.


احمدرضا سلیمانپور(nazer )1389/12/12 - 17:59:26
پس استاد وارد 72 سالگی شدند. خدا وجودشان را حفظ کند. دستتان درد نکند آقای نائبی


میانالی قارداش(miyanaliam )1389/12/12 - 22:06:11
با تشکر از آقای نایبی بابت مطلب بسیار زیبایی که گذاشتید.
بسیار لذت بردم کاش یه روزی بتونم استاد رو ملاقات کنم. برای استاد عمر طولانی و با عزت از خدا میخوام
انشا الله که همیشه سلامت باشند. یا علی
************************
محمدصادق نائبی: هروقت برای ملاقات استاد علاقه داشتید خبر بدهید. من هر ماه با یکی از اساتید ملاقات دارم.


نادیه سلطانی(soltani )1389/12/13 - 10:47:39
طبق معمول این همشهری پرافتخار را اولین بار توسط استاد بزرگوارم آقای نائبی شناختم. وقتی از اهل هنر پیگیری کردم دیدم واقعاً شخصیت بزرگی دارند. خرده ای که بر استاد می گرفتند این بود که به درجات خاصی فقط آموزش می دهند. آیا درسته؟ ضمناً حقیقت دارد که استاد شجریان شاگرد استاد اجلی هستند؟
***************
محمدصادق نائبی: انجمن خوشنویسان ایران تعداد اندکی درجه فول پروفسوری (استاد کامل) دارد. استاد کامل کسی هست که خود، تأیید می کند که یک شاگرد درجه فوق ممتازی به درجه استاد پایه برسد یا نرسد. آیا چنین استادی وقت می کند برای درجه خوش یا مبتدی آموزش بدهد؟ مضافاً آقای اجلی مانند بعضی از اساتید تنها در نستعلیق یا شکسته استاد نیستند و در 20 خط متفاوت مانند غباری، ریحانی و ... نیز از اساتید بنام مانند میرزاطاهر خوشنویس یا برادرانِ میرخانی و ... بهره ها برده اند. لذاست که ایشان باید روی شاگردان خاصی کار کنند.
در مورد استاد شجریان، آقای شجریان دارای درجه فوق ممتازی در نستعلیق هستند و خط شکسته شان به مراتب فراتر از نستعلیقشان است. آقای شجریان آموخته هایی از استاد اجلی داشته اند اما همدوره هم بوده اند ولی آقای شجریان خط را تا مرحله استادی ادامه ندادند. روابط نزدیک و رفت و آمد زیادی هم دارند ولی نمی توان عنوان شاگرد به آقای شجریان داد.


استفاده از مطالب این سایت با ذکر منبع بلامانع است.
درج مطالب نویسندگان به منزله تأیید آن نیست. 0s